Studiekeuze of waarom ik zo nodig vertaler moet worden

Al sinds ik deze blog heb (wat, toegegeven, nog niet zo lang is) zin ik op een manier om vertalen een centrale plek te geven. Tot nu toe ben ik er nog niet uit, daarom ben ik maar ouderwets een blogpost over mijn liefde voor vertalen gaan schrijven. Want dat is waar ik voor studeer, wat ik graag wil en waar ik hoop. En ik ga jullie vertellen waarom.

memetranslation

Nou ja, dat ook, maar dat is nog niet alles.

Mijn opleiding
Eerst moet ik wat uitleggen, denk ik, omdat de meeste mensen niet zullen weten wat ik in het dagelijks leven doe. Ik ben student aan de Research Master Literair Vertalen aan de Universiteit Utrecht, met recht één van de coolste masters die er zijn (no offense aan de andere masters). De opleiding duurt twee jaar en in die tijd leer ik om mooie Nederlandse teksten te maken van een (in mijn geval) Engelse brontekst. Voor mijn opleiding heb ik al teksten van Bill Bryson, Zadie Smith en ook Patrick Ness (van de Chaos-trilogie) moeten vertalen! Ik wil me graag specialiseren in Young Adult, omdat ik het een ontzettend leuk genre vind, dat één van de leukste lezerspublieken heeft die er bestaan. Daarom ga ik komend jaar meer met YA doen en als het lukt schrijf ik mijn scriptie er ook over, wat ik heel eng en tegelijkertijd heel leuk vind. Jammer genoeg gaat mijn opleiding op de schop en is het vanaf volgend jaar geen research master van twee jaar meer, maar een verlengde master van anderhalf jaar. De opleiding blijft gelukkig wel bestaan!

Maar hoezo wil ik dan vertaler worden?

1. Het is het perfecte huwelijk tussen taal en literatuur
Ik heb hiervoor Nederlands gestudeerd en vond de literatuurvakken best leuk, maar ik had geen idee wat ik er nou mee moest. Je kan moeilijk een carrière maken van boeken lezen, of wel? Daarnaast had ik ook heel veel plezier in de taalvakken, dus ik dacht dat ik daar wat mee ging doen. Taalwetenschap of iets als journalistiek leek me wel tof. Maar geen van de opleidingen die ik bekeek wekte zo veel enthousiasme bij me op als de Master Literair Vertalen. Dit was toevallig de eerste opleiding die ik bekeek, wat ik nu wel leuk vind, want het is net alsof ik tien schoenenwinkels in ben gelopen en uiteindelijk voor dat mooie paar in winkel nummer 1 ben gegaan.
Toen ik toevallig merkte dat deze opleiding bestond, wist ik het niet meteen, maar nu weet ik het wel: dit is dé ideale manier om literatuur en taal bij elkaar te brengen in een baan. Zo kan ik iets met taal én iets met literatuur doen op een heel praktische manier! Want vertalen is lezen en schrijven ineen: je leest de literaire tekst en probeert die op een goede manier over te zetten naar een andere taal. En daarbij speelt taal natuurlijk een heel grote rol, want wat is literatuur anders dan een spel met taal?

Je kan moeilijk een carrière maken van boeken lezen, of wel?

2. Je mag je ongegeneerd in een boek begraven
Oké, het vorige punt is misschien nogal vaag, maar deze is dat zeker niet. Wat ik zo leuk vind aan vertalen is dat je niet alleen het boek dat je vertaalt grondig mag lezen, maar je bovendien helemaal onder mag dompelen in zijn wereld. Je mag alle details die belangrijk zijn voor een goede vertaling onderzoeken; bij een boek waar geweren in voorkomen mag je uitzoeken wat de juiste Nederlandse termen voor vuurwapenonderdelen zijn, een boek over Star Wars vraagt om een diepgravende analyse van de beste vertaling van ‘light saber’ (‘lichtzwaard’ blijkbaar). Sterker nog, dat is je plicht, want jij moet een goede vertaling afleveren, nietwaar? Daarnaast raak je zo dieper in de tekst dan als je hem gewoon zou lezen; je leert alle personages kennen alsof het je vrienden waren, want jij legt hun Nederlandse woorden in de mond en jij kiest de woorden die ze gebruiken om elkaar te beschrijven.
Daarnaast ben je net een co-auteur, want jij schrijft het hele boek nog eens netjes over in een andere taal. Dat mag ik waarschijnlijk helemaal niet zeggen, want er is maar één auteur en dat is de oorspronkelijke auteur. Maar je moet toegeven: eigenlijk herschrijf je het verhaal gewoon, want jij bent degene die z’n creativiteit moet inzetten om alle nuances van de tekst uit de verf te laten komen in het Nederlands. Natuurlijk blijft de tekst gewoon van de auteur, maar het is best cool als jij een bijdrage levert aan een nieuwe versie (en die vervolgens met jouw naam erin in de boekhandel ziet staan!).

3. Het is puzzelen op z’n best
Heb je je weleens afgevraagd op hoe veel manieren je het woordje ‘Fine’ kan vertalen? ‘I’m fine’ betekent dat het goed gaat. ‘That is very fine handwriting’, wat een mooi handschrift. Maar in een context waarin twee mensen ruzie maken en elkaar uiteindelijk ‘fine’ toebijten, dan heeft dat toch een andere lading. Je kan het vertalen als ‘best’ of ‘prima’ of ‘mij best’ of ‘oké dan’ of ‘fijn’ of ‘mooi’ en ga zo maar door. En dat is maar één woordje, dus moet je nagaan op hoe veel verschillende manieren je de 60.000 woorden in een boek kan vertalen. En dat is wat vertalen zo uitdagend maakt! Je probeert het juiste woord of de juiste zin te vinden die het best past bij wat er in de oorspronkelijke tekst staat. En dat is soms een hele zoektocht.

Wanneer je vertaalt, mag je je helemaal onderdompelen in de wereld van het boek

4. Het is creatief schrijven
Dit overlapt misschien een beetje met punt 3, maar vertalen is een creatief beroep. Net als wanneer je schrijft, creëer je iets en put je uit je verbeelding. Je kunt je fantasie botvieren en iets nieuws maken, en dat is dan je beroep! Nu is dat wel heel kort door de bocht, maar deze gedachte is deels wat mij heeft bewogen om mijn opleiding te gaan doen. En daar heb ik nog steeds geen spijt van.

Dat is heel fijn, maar…
… niet alles is zo rooskleurig aan het vertalersbestaan. Het is hard werk, je krijgt weinig betaald en je moet als een gek netwerken om aan een klus te komen. Maar als het echt je passie is, dan kom je er wel. En daarom heb ik er vertrouwen in dat ook mijn naam uiteindelijk in een colofon staat achter de aanduiding ‘vertaler’. Zo maak ik toch een beetje mijn carrière van boeken lezen.

diffling2

Een bonusplaatje

 

Advertenties

Een gedachte over “Studiekeuze of waarom ik zo nodig vertaler moet worden

  1. セレネ zegt:

    Er is ook zo’n plaatje voor het woord “tree / boom” (met Nederlands als BOOM onderaan). Kan ‘m zo snel niet terugvinden, maar die is ook leuk 🙂
    Ik vind vertalen ook heel leuk/interessant (heb mijn eigen verhalen sowieso bijna allemaal vertaald) en heb ook veel verhalen in meerdere talen gelezen (bijvoorbeeld Harry Potter in het Nederlands/Engels/Japans). Dan kun je ook goed vergelijken hoe de verschillende vertalers met de brontekst om zijn gegaan! Bij Disneyfilms is dat trouwens ook leuk, omdat de vertaling dan ook nog bij het beeld moet passen. Goede keus voor een master dus zou ik zeggen 😀 Ik ken wel meer mensen die van vertalen hun beroep hebben gemaakt. Daarom zet ik bij mijn boekrecensies (op mijn boekenblog) ook altijd de vertaler erbij! Het is gewoon fijn om te weten dat mensen daar naar kijken.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s